Neidio i’r llywio Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Coronafirws - cael eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo os na allwch weithio

Mae’r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru

Efallai bod eich cyflogwr wedi defnyddio cynllun Cadw Swyddi Coronafirws y llywodraeth i'ch talu tra nad ydych chi'n gweithio. Gelwir hyn yn ‘gweithiwr ar ffyrlo'.

Os gwnaeth eich cyflogwr gais i'r cynllun, byddwch yn cael 80% o'ch tâl arferol hyd at uchafswm o £2,500 y mis. Bydd hyn yn parhau tan ddiwedd mis Hydref.

Dylai eich cyflogwr fod wedi anfon llythyr neu e-bost atoch yn egluro y cewch eich talu trwy'r cynllun. Os nad ydyn nhw wedi anfon unrhyw beth atoch chi, gofynnwch am gadarnhad yn ysgrifenedig. Bydd y llywodraeth ond yn talu eich cyflogwr os oes ganddynt dystiolaeth eich bod yn weithiwr ar ffyrlo.

Gallwch gael eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo fwy nag unwaith neu am y tro cyntaf ond dim ond mewn ychydig o sefyllfaoedd penodol.

Mae'r Cynllun Cefnogi Swyddi yn cychwyn o 1 Tachwedd 2020

Mae'r llywodraeth wedi cyhoeddi cynllun i weithwyr y gofynnir iddynt weithio llai na'u horiau arferol gan fod busnes eu cyflogwr wedi'i effeithio gan coronafirws. Bydd y cynllun yn rhedeg o 1 Tachwedd 2020 i 1 Ebrill 2021. 

Os ydych chi'n gymwys, bydd y llywodraeth a'ch cyflogwr yn talu peth o'ch cyflog am yr oriau nad ydych chi'n gweithio.

Pan fydd gennym ragor o wybodaeth am y Cynllun Cefnogi Swyddi, byddwn yn diweddaru'r cyngor ar ein gwefan.

Gwiriwch os gallwch gael eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo

Bydd eich cyflogwr ond yn gallu defnyddio'r cynllun i'ch talu os:

  • cawsoch eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo cyn 11 Mehefin, 2020

  • rydych chi'n dychwelyd o absenoldeb mamolaeth, absenoldeb tadolaeth, absenoldeb rhiant a rennir, absenoldeb mabwysiadu neu absenoldeb profedigaeth rhiant

Os ydych chi'n dychwelyd o un o'r mathau hyn o absenoldeb, mae'n rhaid i'ch cyflogwr hefyd fod wedi defnyddio'r cynllun i wneud gweithwyr eraill yn ffyrlo.

Efallai yr hoffech ofyn am gael eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo os: 

  •  bod gennych gyflwr iechyd neu anabledd sy’n eich gwneud yn ‘hynod o fregus’

  • rydych yn byw gyda rhywun sy'n hynod o fregus

  • rydych yn gofalu am eich plant tra bod eu hysgol ar gau

  • rydych yn feichiog neu â chyflwr iechyd ac rydych chi'n poeni am coronafirws

  • rydych dros 70 oed

Gallwch gael eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo yn llawn amser neu'n rhan-amser. Er enghraifft, fe allech chi weithio 3 diwrnod yr wythnos a chael eich ffyrlo am y 2 ddiwrnod arall. Gelwir hyn yn gynllun ffyrlo hyblyg.

Os ydych chi'n gweithio gartref dylech gael eich tâl arferol gan eich cyflogwr.

Os ydych chi’n weithiwr asiantaeth

Os ydych chi am gael eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo, gofynnwch i'ch asiantaeth. Nhw yw'r rhai sy'n gallu eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo, nid y lleoliad rydych chi'n gwneud eich gwaith.

Os ydych chi’n hunan-gyflogedig 

Mae yna gynllun llywodraeth arall sy'n helpu pobl sy'n hunan-gyflogedig.

Os ydych chi'n cael eich cyflogi gan fusnes a'ch bod chi hefyd yn hunan-gyflogedig, gallwch fod yn weithiwr ar ffyrlo ac efallai hefyd ddefnyddio'r cynllun hunan-gyflogedig.

Darganfyddwch fwy am y cynllun ar gyfer pobl hunan-gyflogedig. 

Os ydych chi neu rywun rydych yn byw gyda nhw yn ‘hynod o fregus’

Efallai eich bod wedi cael eich ffyrlo oherwydd eich bod chi neu rywun rydych chi'n byw gyda nhw yn hynod o fregus ac yn dilyn arweiniad i hunan-ynysu. Gelwir hyn yn ‘cysgodi’.

Mae'r cyfnod cysgodi wedi cael ei oedi - felly efallai y gofynnir ichi fynd yn ôl i'ch gwaith.

Gallwch ddarllen canllawiau'r llywodraeth ynghylch cysgodi ar GOV.UK.

Os gofynnwyd i chi fynd yn ôl i'r gwaith ar ôl cael eich ffyrlo 

Siaradwch â'ch cyflogwr cyn gynted â phosibl am y newidiadau y maent wedi'u gwneud i wneud eich gweithle yn ddiogel. Rhaid iddyn nhw gynnal asesiad risg - sy'n cynnwys y risgiau i chi os ydych chi wedi bod yn cysgodi.

Dylai eich cyflogwr gadael i chi weithio o gartref os gallwch.

Gall eich cyflogwr:

  • rhoi ystafell ar wahân i chi

  • lleihau'r amser a dreuliwch gyda chydweithwyr neu gwsmeriaid

  • newid eich oriau fel nad oes rhaid i chi deithio ar drafnidiaeth gyhoeddus ar adegau prysur

Os ydych chi'n anghytuno â'ch cyflogwr ynghylch dychwelyd i'r gwaith

Os na allwch weithio gartref ac nad ydych yn teimlo'n gyffyrddus yn dychwelyd i'r gwaith, fe allech chi ofyn i aros fel gweithiwr ar ffyrlo. Os ydych chi wedi dychwelyd i'r gwaith, gallwch gael eich ffyrlo eto os cawsoch eich ffyrlo am o leiaf 3 wythnos cyn y 1 Gorffennaf.

Os nad yw'ch cyflogwr yn cytuno i chi gael eich ffyrlo, mynnwch nodyn meddyg yn egluro pam na fyddai'n ddiogel ichi ddychwelyd i'r gwaith. Dangoswch y nodyn i'ch cyflogwr ac ysgrifennwch lythyr atynt yn egluro'ch pryderon. Gofynnwch iddyn nhw weithio gyda chi i ddatrys y broblem.

Gallwch ddarllen am beth i'w wneud os ydych chi'n poeni am ddychwelyd i'r gwaith. 

Os yw’ch cyflogwr yn gwrthod eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo

Efallai y gallwch hawlio budd-daliadau neu gael mwy o arian os ydych chi eisoes yn cael budd-daliadau.

Gwiriwch pa fudd-daliadau y gallwch eu cael.

Os ydych chi eisoes yn cael budd-daliadau, gwiriwch a yw'r llywodraeth wedi gwneud unrhyw newidiadau i'ch budd-daliadau.

Os yw'ch cyflogwr yn gwrthod eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo 

Nid oes rhaid i'ch cyflogwr eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo, ond gallwch ofyn iddynt pam eu bod wedi dweud na a gofyn a fyddant yn newid eu penderfyniad.

Gwiriwch a ydynt nhw wedi gweld y canllawiau i gyflogwyr ar GOV.UK.  Mae'n egluro pwy all gael eu gwneud yn weithiwr ar ffyrlo dan reolau'r cynllun.

Os ydych yn gofalu am rywun ac na allwch gael eich gwneud yn weithiwr ar seibiant, gallwch wirio beth i'w wneud os bydd angen i chi fod i ffwrdd o'r gwaith i ofalu am rywun.

Os ydych chi wedi cael eich diswyddo tra'ch bod chi wedi'ch ffyrlo

Gallwch gael eich diswyddo tra byddwch wedi’ch wneud yn weithiwr ar ffyrlo. Rhaid i'ch cyflogwr ddilyn y broses gywir ac ni all wahaniaethu yn eich erbyn - gwiriwch a yw'ch diswyddiad yn deg. 

Efallai y bydd gennych hawl i:

Gwiriwch sut mae'ch tâl ffyrlo yn cael ei gyfrifo

Bydd y llywodraeth yn roi i'ch cyflogwr 80% o'ch cyflog arferol cyn treth - a elwir hefyd yn eich 'tâl gros'. Ni allwch gael mwy na £2,500 y mis, hyd yn oed os yw 80% o'ch cyflog gros yn fwy na hyn.

Mae'ch cyflogwr yn gweithio allan faint y dylech ei gael cyn iddynt wneud cais. Ni allant gynnwys tips, a gallant ond cynnwys comisiwn a bonysau os yw eich cytundeb yn nodi y dylech eu cael.

Os ydych chi wedi'ch ffyrlo'n rhan-amser, dylech gael 100% o'ch tâl gros arferol am y diwrnodau rydych chi'n gweithio ac o leiaf 80% ar gyfer y diwrnodau rydych chi wedi'ch ffyrlo.

Efallai y bydd eich cyflogwr yn penderfynu talu'r 20% ychwanegol i chi fel eich bod chi'n cael 100% o'ch tâl gros arferol, ond does dim rhaid iddyn nhw wneud hynny.

Bydd eich cyflogwr yn tynnu treth, cyfraniadau Yswiriant Gwladol ac unrhyw ddidyniadau eraill y maent fel arfer yn eu gwneud.

Gallai 80% o'ch cyflog arferol fod yn is na'r isafswm cyflog. Nid yw hyn yn erbyn y gyfraith, oherwydd nad ydych chi'n gweithio. Os nad oes gennych ddigon o arian i fyw arno gallwch:

Os yw eich cyflog yn amrywio neu os ydych yn cael talu goramser (overtime)

Efallai bydd eich cyflog yn amrywio oherwydd:

  • nid oes gennych oriau penodol yn eich contract

  • rydych yn cael comisiynau neu fonysau yn seiliedig ar berfformiad

  • rydych ar gyflog sefydlog ond rydych yn gwneud goramser taledig 'sylweddol'.

Os yw'ch cyflog yn amrywio, dylai'ch cyflogwr hawlio am ba un bynnag sydd uchaf o:

  • y swm a enillwyd gennych yr un mis y llynedd

  • eich enillion misol ar gyfartaledd o'r flwyddyn dreth 2019-20

Os ydych chi wedi cael eich swydd am lai na blwyddyn, byddan nhw'n cymryd cyfartaledd o'ch enillion ers i chi ddechrau.

Os ydych chi'n cael cyflog sefydlog ond wedi gwneud goramser taledig

Dylai eich tâl ffyrlo adlewyrchu unrhyw oramser ‘sylweddol’ rydych wedi'i wneud. Mae hyn yn cynnwys goramser lle roeddech chi'n aml yn cael tâl ychwanegol amdano.

Os ydych chi wedi gwneud oriau achlysurol o oramser yn unig, ni fydd hyn yn cael ei gynnwys.

Os ydych wedi gwneud llawer o oramser, gofynnwch i'ch cyflogwr gynnwys eich goramser mewn cyfrifiadau yn y dyfodol. Gallwch chi ddangos iddynt y canllawiau cadw swyddi coronafirws  ar GOV.UK.

Fe ddylech chi hefyd ofyn iddyn nhw ailasesu taliadau weithiwr ar ffyrlo os nad oeddent yn cynnwys eich goramser. Os dywedant na, siaradwch ag ymgynghorydd.

Os ydych chi a’ch cyflogwr yn talu i mewn i gynllun pensiwn gweithle

Bydd cynllun Cadw Swyddi Coronafirws yn talu digon i'ch cyflogwr wneud y cyfraniad lleiaf i'ch pensiwn - mae hyn yn 3% o'ch enillion. Os oedd eich cyflogwr yn talu mwy na 3%, efallai y byddent yn rhoi'r gorau i dalu'r swm ychwanegol tra'u bod yn eich talu trwy'r cynllun Cadw Swyddi Coronafirws.

Byddwch yn dal i dalu’ch cyfraniad pensiwn o’r arian a gewch trwy’r cynllun.

Os oes gennych fwy nag 1 cyflogwr

Gallwch fod yn weithiwr ar ffyrlo gan bob cyflogwr ar wahân. Gall pob cyflogwr dalu uchafswm o £2,500 y mis i chi. Mae hyn yn golygu y gallech chi gael mwy na £2,500 i gyd, os yw'ch cyflog arferol yn ddigon uchel.

Os ydych chi'n cael problemau cael eich tâl ffyrlo

Darganfyddwch beth i'w wneud os ydych chi'n cael problemau gyda thâl ffyrlo 

Er enghraifft, os ydych chi'n meddwl bod eich cyflogwr yn cadw'ch tâl ffyrlo neu os ydych chi'n meddwl eich bod yn cael y swm anghywir.

Os oes angen arian arnoch ar frys, gallwch:

Os yw'ch cyflogwr yn gofyn i chi weithio tra'ch bod chi'n weithiwr ar ffyrlo

Os yw'ch cyflogwr wedi eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo, ni ddylent ofyn i chi weithio - mae hyn yn cynnwys gofyn i chi weithio'n wirfoddol.

Gall eich cyflogwr ofyn i chi wneud rhai mathau o hyfforddiant - er enghraifft, cwrs ar-lein i wella'ch sgiliau. Ni allant ofyn ichi wneud hyfforddiant os yw'n gwneud arian neu'n darparu gwasanaethau ar eu cyfer.

Gallai eich cyflogwr fod yn cyflawni trosedd os bydd yn gofyn ichi weithio tra'ch bod wedi'ch weithiwr ar ffyrlo. Fe allech chi gwyno i'ch cyflogwr - dywedwch wrthynt ei fod yn erbyn rheolau'r Cynllun Cadw Swydd Coronafirws. Mae'n syniad da cwyno'n ysgrifenedig, er enghraifft trwy neges destun neu e-bost - mae hyn yn golygu y bydd gennych dystiolaeth os bydd ei hangen arnoch.

Os yw'ch cyflogwr yn dal i ofyn i chi weithio, fe allech chi hefyd rhoi gwybod i Gyllid a Thollau EM (CThEM). Nid oes rhaid i chi roi eich manylion personol pan fyddwch chi'n rhoi gwybod i'ch cyflogwr. Gallwch roi wybod i Gyllid a Thollau EM ar GOV.UK.  Dewiswch yr opsiwn i ‘rhoi gwybod am dwyll treth ar-lein’.

Os ydych chi'n poeni am yr hyn a allai ddigwydd i chi os byddwch chi'n rhoi gwybod am eich cyflogwr, gallwch chi:

Os ydych chi eisiau cael swydd arall tra'ch bod chi'n weithiwr ar ffyrlo

Gallwch weithio yn rhywle arall os yw'ch contract gyda'ch cyflogwr presennol yn gadael i chi. Ni fydd swydd newydd yn effeithio ar eich tâl.

Os ydych chi'n cael swydd newydd, dylech sicrhau:

  • gallwch fynd yn ôl i weithio i'r cyflogwr pan fyddant yn penderfynu dod â chi yn ôl

  • bod eich cyflogwr newydd yn rhoi'r ffurflen rhestr wirio gychwynnol i chi - bydd angen i chi cwblhau Datganiad C.

Cymryd gwyliau tra'ch bod chi’n weithiwr ar ffyrlo

Gallwch ofyn am gymryd gwyliau yn y ffordd arferol, os yw'ch cyflogwr yn cytuno. Mae hyn yn cynnwys gwyliau banc. Dylech gael eich talu'n llawn am unrhyw wyliau a gymerwch.

Efallai bydd eich cyflogwr hefyd yn gofyn ichi gymryd gwyliau - ond mae'n rhaid iddo roi digon o rybudd i chi.

Os na fydd eich cyflogwr yn gadael i chi gymryd gwyliau â thâl tra'ch bod chi'n weithiwr ar ffyrlo

Nid oes rhaid i'ch cyflogwr adael i chi gymryd gwyliau â thâl os oes ganddo reswm da. Er enghraifft efallai na fyddan nhw'n gallu ei fforddio, oherwydd mae'r gyfraith yn dweud bod yn rhaid iddyn nhw dalu 100% o'ch cyflog i chi pan fyddwch chi'n cymryd gwyliau.

Os na allwch gymryd eich holl wyliau â thâl oherwydd coronafirws, gallwch gario hyd at 4 wythnos o wyliau â thâl i'r flwyddyn nesaf a bydd gennych 2 flynedd i'w ddefnyddio.

Does dim ots beth yw eich swydd - er enghraifft, p'un a ydych chi'n weithiwr allweddol ai peidio. Gall pob gweithiwr gario drosodd eu gwyliau.

Tra'ch bod chi'n weithiwr ar ffyrlo, byddwch chi'n dal i gronni'ch gwyliau â thâl. Gallwch drefnu gyda'ch cyflogwr pryd i'w gymryd, fel y byddech chi fel arfer.

Os yw'ch cyflogwr yn dweud wrthych am gymryd gwyliau

Mae'n rhaid iddynt roi rhybudd i chi cyn i'r gwyliau ddechrau a rhoi 100% o'ch cyflog i chi tra'ch bod chi i ffwrdd.

Rhaid i'r rhybudd fod ddwywaith hyd y gwyliau. Er enghraifft, os yw'ch cyflogwr yn dweud wrthych am gymryd wythnos i ffwrdd, mae angen iddo ddweud wrthych o leiaf 2 wythnos cyn i'r gwyliau ddechrau.

Os ydych chi yn y DU ar fisa gwaith

Os ydych chi wedi'ch gwneud yn weithiwr ar ffyrlo, ni fydd yn effeithio ar eich hawl i aros yn y DU. Er enghraifft, os yw'ch fisa yn gofyn i chi:

  • cael swydd - nid yw cael eich gwneud yn weithiwr ar ffyrlo yn golygu eich bod wedi colli'ch swydd

  • peidio â hawlio arian o 'gronfeydd cyhoeddus' - nid yw tâl weithiwr ar ffyrlo yn cael ei ystyried yn arian cyhoeddus

  • ennill isafswm - does dim ots a yw'ch tâl weithiwr ar ffyrlo yn llai na'r isafswm

Os yw’ch cyflogwr yn ceisio newid pethau arall yn eich contract

Pan fyddwch wedi'ch gwneud yn weithiwr ar ffyrlo, bydd angen i chi gytuno i'r newid yn eich contract gyda'ch cyflogwr. Efallai y byddan nhw'n ceisio newid rhywbeth arall yn eich contract ar yr un pryd.

Os nad ydych yn hapus gyda'r newidiadau eraill, gofynnwch i'ch cyflogwr a allwch eu gwrthod a dal fod yn weithiwr ar ffyrlo. 

Gallwch wirio beth i'w wneud os yw'ch cyflogwr yn ceisio newid rhywbeth yn eich contract.  Os oes angen help arnoch i siarad â nhw gallwch gael help gan eich Cyngor ar Bopeth lleol.

Os nad ydych chi eisiau bod yn weithiwr ar ffyrlo

Os rydych yn gwrthod bod yn weithiwr ar ffyrlo, fe allech gael eich diswyddo. Os yw'ch cyflogwr yn eich diswyddo, mae'n rhaid iddo ddilyn y rheolau arferol i wneud y diswyddiad yn deg.

Efallai y gallwch hawlio budd-daliadau, ond mae'n debyg y bydd hyn yn rhoi llai o arian i chi nag 80% o'ch cyflog arferol.

A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?
Pam nad oedd y cyngor yn fuddiol?

Dywedwch fwy wrthym am pam nad oedd ein cyngor yn helpu.

A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?

Diolch i chi, cyflwynwyd eich adborth.